Cruijff vond alles logisch

Als eerbetoon aan Cruijff komt de NTR met een 4-delige documentaire. Daarin vertellen personen als Gullit, Guardiola, Koeman en vele anderen over het voetbalwonder. Maar we zien en horen ook de kinderen en Danny over hun vader en echtgenoot. Persoonlijke vriend en journalist Jaap de Groot leverde bijzondere audio-opnamen voor de film. Opnamen die hij maakte tijdens gesprekken met Cruijff in de laatste maanden voor zijn dood.

Jaap was lange tijd bevriend met Cruijff en schreef voor de Telegraaf als ghostwriter de columns voor Johan. De vriendschap tussen beiden begon in een hotel in 1980, in Washington, waar Cruijff samen met Wim Jansen aan een tafeltje zat. De beide voetballers speelden voor Washington Diplomats. Cruijff had net een jaar lang voor Los Angeles Aztecsgespeeld en was getransfereerd naar de oostkust. Jaap kenden de spelers al van de velden in Nederland en schoof aan. Om 7 uur ’s ochtends zaten ze nog steeds aan het tafeltje. “De eerste hotelgasten kwamen binnen om te ontbijten”, herinnert Jaap zich.

In de documentaireserie zien we Johan als balletdanser in het totaalvoetbal. Prachtige oude beelden waarin Cruijff iedereen van het veld speelt. Maar hij is ook de speler – en later trainer – die overal in conflict komt met andere spelers en de clubleiding. Johan ziet zoveel meer op het veld dan anderen, dat het soms moeilijk is om hem te begrijpen.

Als Cruijff later in 1985 technisch directeur is bij Ajax snappen spelers als Van Basten en Koeman soms niet wat Cruijff bedoelt. Ze kunnen zijn ideeën, soms bijna wiskundig, niet bijhouden. Andere hebben juist wel door wat de nummer 14 bedoelt. Dennis Bergkamp en Wim Jonk zijn direct adepten van Johans voetbalfilosofie ‘het totaalvoetbal’. Daarin liggen spelersposities op het veld niet vast. Ze moeten flexibel zijn. Deze benadering, waarin elke speler zowel aanvallende als verdedigende rollen kon aannemen, was revolutionair. Cruijffs visie op voetbal was meer dan alleen tactiek; het was een filosofie die nadruk legde op teamwerk en creativiteit.

In de serie zien we Cruijff in Amsterdam, maar natuurlijk ook in Barcelona. In deze stad is Cruijff nog steeds een ongelooflijke grote held. Oud-Barcelona-speler Xavi – een zelfbenoemde Cruijffist – vergelijkt Johan met een heilige. Wat hij de club Barcelona en de provincie Catalonië heeft gebracht is ongekend. Ook Pep Guardiola, de eerste die als trainer bij Barca het totaalvoetbal tot in perfectie wist uit te voeren, is nog steeds lyrisch over de meester. Zonder Cruijff was hij nooit zo succesvol geweest bij Barcalona, Bayern en Manchester City.

Naast alle mooie beelden en alle goede verhalen is het ook fijn om Johan zijn bekende oneliners te horen zeggen; ‘Als je niet ken winnen, moet je zorgen dat je niet verliest.’ Of, ‘Je moet schieten, anders kun je niet scoren.’ En natuurlijk ‘Als ik zou willen dat je het begreep, had ik het wel beter uitgelegd.’ Logisch!