Zo kwam Gil Scott-Heron tot zijn beroemdste gedicht

Hij had het niet eens bedoeld als activistisch gedicht. En hij had zeker niet de bedoeling om met 'The Revolution Will Not Be Televised' de Father of Rap te worden. Toch groeide zijn gedicht - want dat is het a priori - uit tot een monument in de Afro-Amerikaanse cultuur, die tot op de dag vandaag zijn sporen nalaat.

Creatieve strijd

Gil Scott-Heron (1949-2011) vond het belangrijk dat de humor van zijn track (the revolution will not make you look five pounds thinner') zou worden opgepikt. Die ironie had hij afgekeken van Langston Hughes, een Amerikaanse schrijver en dichter die in de jaren twintig uitgroeide tot een exponent van de Harlem Renaissance, een periode van artistieke ontplooiing van Afro-Amerikanen waarvan het episch centrum zich bevond in Harlem, de buitenwijk van Manhattan.

Dichters, schrijvers, schilders en beeldhouwers benadrukten tijdens de Harlem Renaissance black pride, hun Afrikaanse roots en voerden een creatieve strijd voor emancipatie van Afro-Amerikanen. Het was Langston Hughes die zijn gedichten voordroeg terwijl hij werd begeleid door een jazzband, een vorm die Gil Scott-Heron zeer aansprak tientallen jaren later.

Respect voor oma

Gil was een jaar of twaalf toen hij zijn eerste dichtbundel van Langston Hughes opensloeg. Die kreeg hij van zijn oma Lily Scott uit Lincoln (Tennessee), bij wie Gil na de scheiding van zijn ouders een tijdlang woonde. Zijn oma was burgerrechtenactiviste en muzikant die een bepalende invloed had op de latere carrière van haar kleinzoon, veel meer nog dan zijn vader Gil Heron, de eerste zwarte voetballer van Celtic Glasgow. Zijn grootmoeder kocht van een plaatselijke begrafenisondernemer een piano, die ze aan Gil schonk om zich artistiek te kunnen uiten. Op zijn laatste album I'm New Here uit 2010 vertelt/zingt Gil Scott-Heron ook vol respect over zijn oma in 'On Coming From A Broken Home'.

Highschool bezocht Gil in New York, waar hij weer bij zijn moeder woonde, eerst in The Bronx en later in Chelsea. Daar kwam hij in aanraking met het harde leven dat de meeste Afro-Amerikanen in getto's leidden. Hij schreef zijn frustraties op jonge leeftijd van zich af in gedichten en het was ook in die periode dat hij in aanraking kwam met het werk van schrijver LeRoi Jones, die in 1967 zijn Afrikaanse naam Amiri Baraka aannam. In de jaren 50 was hij onderdeel van de Beat Generation, de grondleggers van 'poetry slam', het ritmisch voordragen van gedichten. In 1963 publiceerde Baraka Blues People: Negro Music in White America, een verhandeling over de ontwikkeling van zwarte muziek van de slavernijtijd tot aan de jazz, blues en soul van de jaren zestig.

Hier hoor je Amiri Baraka en zijn gedicht 'Black Art':

Gil, de schrijver

Door zijn exceptionele schrijfkwaliteiten kwam Gil op voorspraak van zijn leraar Engels op de prestigieuze Fieldston-highschool in The Bronx terecht, waar hij een plek in de wacht sleepte voor de Lincoln Universiteit in Pennsylvania, waar Langston Hughes ook zijn studie genoot. Hier ontmoette hij de dwarsfluitspeler Brian Jackson, met wie hij een bandje startte en waarmee hij later talloze albums zou maken. In 1968, Gil zat in zijn tweede jaar, schreef hij het boek Vulture, een misdaadroman die zich afspeelt in de getto. Ondertussen waren op verschillende universiteiten (Columbia en Kent State) in het land onlusten gaande, waar de politie met scherp schoot om demonstranten onder controle te houden. Ook op Lincoln was onrust, weliswaar minder gewelddadig, maar waar Gil een van de kopstukken was om grote veranderingen op zijn universiteit voor elkaar te krijgen.

Gil zag met eigen ogen hoe dun het lijntje was tussen vreedzaam protest en agressie en geweld. Ook rondom Lincoln werden namelijk rake klappen uitgedeeld, waarna Gil zich realiseerde dat geweld niet de oplossing was om veranderingen teweeg te brengen. Het inspireerde hem tot het schrijven van een tweede roman, The Nigger Factory, die gaat over universiteiten die jonge zwarte mannen transformeren tot gehoor- en zwijgzame onderdelen van een burgerlijke maatschappij.

Brian Jackson en Gil Scott-Heron:

Eerste album

Ondanks zijn verrichtingen als romanschrijver, bleef de muziek trekken. Daarin kon Gil net zozeer zijn ei kwijt als in zijn boeken, omdat het betekende dat hij korte maar krachtige gedichten kon schrijven, net zoals zijn idolen Hughes en Baraka. Het was vaker nog een grotere uitdaging dan boeken, zo zei Gil later: “To do 8 lines and tell a story, it puts you to work.” Zo ontstond zijn eerste album Small Talk At 125th And Lenox in 1970, waarop Gil zijn gedichten ten gehore brengt begeleid door percussionisten. Dat klinkt ongeveer zo.

Mentale slavernij

Het eerste gedicht op dat album is 'The Revolution Will Not Be Televised' (tekst van het gedicht, lees je onderaan dit artikel). De tekst ontstond terwijl hij voor de televisie zat in zijn studentenkamer. Overal in het land vloeide bloed door de straten vanwege sociale onrust, maar op televisie werden banale commercials vertoond, sportuitslagen besproken en optredens vertoond van blanke countryzangers. De echte revolutie of verandering ontstond volgens Gil niet door naar de televisie te kijken en het nieuws tot je te nemen. De echte verandering moet vooraleerst in je hoofd plaatsvinden, wil er echt iets veranderen. Het was precies waar Bob Marley ook over zingt in 'Redemption Song' met zijn "Emancipate yourself from mental slavery, none but ourselves can free our minds". Hieronder doet Gil het op veel latere leeftijd nog eens uit de doeken.

Bestand tegen de eeuwigheid

Het album werd en wordt nog altijd beschouwd als krachtig manifest voor black pride, waarop Gil eloquent en gevat het Amerika van Richard Nixon genadeloos op de korrel neemt. Het jaar daarop verscheen al het volgende album: Pieces of Man, waarop Gil zijn zangkwaliteiten uitdiepte en de arrangementen veel voller klonken, met tracks als 'Lady Day And John Coltrane' en waarop wederom 'The Revolution Will Not Be Televised' verscheen, ditmaal in de veel rijkere uitvoering, die je bovenin dit artikel kunt beluisteren.

Daarmee was de track bestand tegen de eeuwigheid en kon het als inspiratie dienen voor latere generaties van Afro-Amerikanen, die de track en de manier van rijmen volledig omarmden. Niet voor niets wordt hij door rappers als Father of Rap beschouwd, een titel waar hij zelf zich altijd tegen afzette. Maar zoals dat dan gaat met invloedrijke cultuur kon hij het niet tegenhouden en wrang genoeg kon Gil in de jaren 80 en 90 met behulp van de royalties van alle samples van zijn track zijn drugshobby financieren. Hieronder een aantal typische voorbeelden van hiphoppers die Gil Scott-Heron eren of een eigentijdse draai geven aan zijn gedicht.

Eerbetoon

Na zijn dood op 27 mei 2011 wilden zelfbewuste hiphoppers, die de boodschap van Gil Scott-Heron op hun eigen wijze voor het voetlicht blijven brengen, de poëet een laatste eer bewijzen. Zo maakten Mos Def en Talib Kweli deze track en gaf Lupe Fiasco een creatieve draai aan Gil's belangrijkste gedicht, dat hij omdoopte tot 'The Television Will Not Be Revolutionized".

Tot slot, de volledige tekst van het gedicht:

We'd like to do a poem for you called 'The revolution will not be televised'

Primarily because it won't be

You will not be able to stay home, brother

You will not be able to plug in, turn on and cop out

You will not be able to lose yourself on skag and

Skip out for beer during commercials

Because the revolution will not be televised

The revolution will not be televised

The revolution will not be brought to you by Xerox

In 4 parts without commercial interruptions

The revolution will not show you pictures of Nixon

Blowing a bugle and leading a charge by John

Mitchell, General Abrams and Spiro Agnew to eat

Hog maws confiscated from a Harlem sanctuary

The revolution will not be televised

The revolution will not be brought to you by the

Schaefer Award Theatre and will not star Natalie

Wood and Steve McQueen or Bullwinkle and Julia

The revolution will not give your mouth sex appeal

The revolution will not get rid of the nubs

The revolution will not make you look five pounds

Thinner, because the revolution will not be televised, Brother

There will be no pictures of you and Willie Mays

Pushing that shopping cart down the block on the dead run

Or trying to slide that color television into a stolen ambulance

NBC will not be able predict the winner at 8:32

Or report from 29 districts

The revolution will not be televised

There will be no pictures of pigs shooting down

Brothers in the instant replay

There will be no pictures of pigs shooting down

Brothers in the instant replay

There will be no pictures of Whitney Young being

Run out of Harlem on a rail with a brand new process

There will be no slow motion or still life of Roy

Wilkins strolling through Watts in a Red, Black and

Green liberation jumpsuit that he had been saving

For just the right occasion

Green Acres, The Beverly Hillbillies, and Hooterville

Junction will no longer be so Goddamn relevant, and

Women will not care if Dick finally gets down with

Jane on Search for Tomorrow because Black people

Will be in the street looking for a brighter day

The revolution will not be televised

There will be no highlights on the eleven o'clock

News and no pictures of hairy armed women

Liberationists and Jackie Onassis blowing her nose

The theme song will not be written by Jim Webb

Or Francis Scott Key, nor sung by Glen Campbell, Tom

Jones, Johnny Cash, or Englebert Humperdink, or the Rare Earth

The revolution will not be televised

The revolution will not be right back after a message

About a white tornado, white lightning, or white people

You will not have to worry about a Dove in your

Bedroom, a tiger in your tank, or the giant in your toilet bowl

The revolution will not go better with Coke

The revolution will not fight the germs that may cause bad breath

The revolution will put you in the driver's seat

The revolution will not be televised, will not be televised

Will not be televised, will not be televised

The revolution will be no re-run brothers;

The revolution will be live

Dit was een artikel in ons Dossier Say It Loud. Klik hier voor alle artikelen.