Fela Kuti: de pionier van Afrobeat

Niet vergeten: vanavond om 23:00 op NPO 2: Finding Fela, de film van Alex Gibney die vorig jaar nog op het IDFA draaide en waarin de zoektocht naar de man achter de mythe: Fela Kuti wordt getoond, uitvinder van de Afrobeat, politiek activist en Nigeriaans icoon. We praten je alvast even bij.

Olufela Olusegun Oludotun Ransome-Kuti

Beter bekend als Fela Kuti of alleen Fela. De Nigeriaan komt in 1938 ter wereld. Zijn moeder is een feministische activiste en zijn vader een protestantse minister en tevens de eerste president van de Union Of Teachers. Fela groeit op in een activistisch gezin, waardoor hij zichzelf ook al snel met mensenrechten gaat bemoeien.

Tripje naar Londen

Op zijn twintigste vertrekt hij naar Londen. Niet om vakantie te vieren of de Big Ben te bezichtigen, maar om te studeren. Aanvankelijk zou hij medicijnen gaan studeren, maar in plaats daarvan besluit hij om muziek te studeren. Hij richt Koola Lobitos op en die band blijft ook voortbestaan als hij na 5 jaar terugkeert naar Nigeria. Later verandert de bandnaam naar Nigeria '70 en Africa '70.

Afrobeat ontstaat en leeft

In 1967 vertrekt Fela naar Ghana. Hij heeft maar één doel en dat is een nieuw muzikaal genre bedenken en uitwerken. Zo ontstaat afrobeat. Een heftige combinatie van jazz, funk en Nigeriaanse drums. Afrobeat is zeker geen muziek om stil bij te blijven zitten. Alle nummers zijn up-tempo en bevatten een energieke percussiepartij. De band van Fela verandert regelmatig van opstelling en bestaat soms uit bijna 30 man, waardoor een soort van explosie aan muzikaliteit ontstaat. Vaak worden secties van nummers geïmproviseerd, tot groot genoegen van fans. Zijn zoon Femi is ook actief in de muziekwereld en speelt met zijn Positive Force regelmatig nummers van Fela.

Politieke boodschap

De thema's die bezongen worden, zijn vooral van politieke aard. Fela Kuti wil een controversiële en confronterende boodschap achterlaten over de politieke situatie in de meeste Afrikaanse landen. Er heerst ongelijkheid en militairen zijn corrupt. Militairen komen zelfs Fela's huis binnen en zijn moeder wordt op tragische wijze vermoord: ze wordt vanaf de tweede verdieping door een ruit naar beneden gegooid en raakt in coma, waar ze niet meer uit zou komen. Tegelijkertijd wordt afrobeat door veel Afrikaanse bands opgepikt en volgen Fela in zijn visie. In die tijd wordt de muziek maar weinig verspreid en geëxporteerd, maar vandaag de dag kunnen we volop genieten van afrobeat.

Muziek als wapen

Fela gebruikte zijn muziek dus als wapen. Er is een mooie documentaire gemaakt die zijn leven een samenvat. Stukken van zijn optredens, interviews, het leven op de straten van Lagos en in zijn eigen Kalakuta Republic. Er worden weinig woorden aan vuil gemaakt, de beelden spreken namelijk voor zich. De held overlijdt op 59-jarige leeftijd aan een aids-gerelateerde ziekte. Dat zijn harem van 27 echtgenotes daar niets mee te maken heeft gehad, is niet helemaal uit te sluiten. Bovendien liet hij meer dan 70 albums achter. Kijk en geniet van de documentaire over Fela Kuti's indrukwekkende leven!