De wereld en haar muzikale uitspattingen

Radio 6 is van de wereld en de wereld is van Radio 6. Yes, het is World Music Day bij Radio 6! Wereldmuziek is niet enkel ‘muziek van de wereld’, want dan zou alles wereldmuziek zijn. Het is juist muziek die te herleiden is naar een bepaalde bevolkingsgroep of land en hun tradities. Voor vandaag hebben we dan ook alle soul- en jazzmuziek in de wereld opgezocht: van Afrika tot Cuba en weer terug naar de Balkan.

Zitten deze wereldklassiekers al in jouw Zwarte Lijst?

Afrika

Afrika, het continent dat wereldmuziek ademt. We zouden hier een heel artikel over kunnen schrijven, of twee of drie, maar daar is helaas geen tijd en ruimte voor. Afrikaanse wereldmuziek bestaat voornamelijk uit afrobeat, een term en stijl ontwikkeld en populair gemaakt door Fela Kuti, waar we hier al een artikel over schreven. Afrobeat, een combinatie van jazz, funk en Ghanese en Nigeriaanse muziek, wordt ook beoefend door bijvoorbeeld Hugh Masekela.

Een andere populaire stijl uit de Afrikaanse wereldmuziek is ‘mbalax’ uit Senegal. Deze muziek is samengesteld uit westerse jazz, soul, latin en rock en de traditionele drum en dansmuziek uit Senegal, ook wel ‘sabar’. Degene die deze stijl heeft ontwikkeld en bekend heeft gemaakt is de zanger en politicus Youssou N’Dour.

De laatste en misschien wel belangrijkste artiest voor Afrikaanse wereldmuziek is Miriam Makeba, ook wel Mama Africa (vanavond om 21:00 hebben we een docu over haar gepland). Deze zangeres en burgerrechtenactiviste heeft ervoor gezorgd dat wij vandaag de dag ook van Afrikaanse muziek mogen genieten en ze streed tegen apartheid in haar thuisland Zuid-Afrika. Makeba werkte samen met artiesten als Harry Belafonte, Paul Simon en haar voormalige echtgenoot Hugh Masekela (zeer bekend jazztrompetist, bekend van onder andere 'Mama', maar staat het meest bekend om haar nummer ‘Pata Pata’.

Zuid-Amerika

Als we het over wereldmuziek hebben uit Zuid-Amerika kunnen we maar aan één iemand denken, namelijk Sérgio Mendes. Hij is een begrip in de Braziliaanse bossa nova en mixt deze stijl met (latin) jazz en funk. Hij bracht maar liefst 55(!) platen uit, maar de bekendste blijft toch wel ‘Mas Que Nada’, met of zonder de Black Eyed Peas, hoewel 'Magalenha' onze meeste goedkeuring kan wegdragen.

Noord-Amerika

Je zou niet meteen aan wereldmuziek denken als je Noord-Amerika leest, maar gelukkig horen Cuba en Jamaica ook bij dit werelddeel. En Cubaanse wereldmuziek, dat staat eigenlijk gelijk aan Buena Vista Social Club. Geïnspireerd op de gelijknamige club in Havana uit de jaren ’40 namen zo’n 20 muzikanten onder leiding van Cubaanse muzikant Juan de Marcos González en Amerikaanse gitarist Ry Cooder een album op dat onverwachts een groot succes bleek te zijn. Hiermee werd Cubaanse muziek internationaal weer op de kaart gezet.

Je kunt een debat houden over de vraag of reggae wereldmuziek is, maar Jamaica mag eigenlijk niet missen in dit document. Degene die Jamaicaanse muziek dan ook de wijde wereld in heeft gebracht is Bob Marley. Samen met Peter Tosh en Bunny Wailer vormde hij The Wailers die door de drie Jamaicaanse muziekgenres heengingen: ska, rocksteady en reggae. Lees hier alles over de reggaelegende.

Europa

Alle werelddelen hebben hun eigen cultuur en daarbinnen weer verschillende culturen, maar Europa spant wat dat betreft de kroon. Het is dan ook onmogelijk om alle muziekgenres hier te behandelen, dus we zullen er een paar moeten kiezen. Een belangrijke stad in Europa voor wereldmuziek is Parijs, maar hier is zelf ook een eigen stijl ontstaan, namelijk het chanson. Simpelweg de Franse vertaling voor ‘lied’, maar dan in een poëtisch-verhalende vorm. De bekendste chansonnier is natuurlijk Jacques Brel.

Als we meer naar het oosten gaan, komen we in de Balkan terecht. Muziek uit deze omgeving is beïnvloed door verschillende culturen, zoals muziek uit Griekenland, Bulgarije en Servië. Hoewel Balkanmuziek niet direct iets met soul en jazz te maken heeft, hebben anderen die link wel weten te leggen. Combineer het complexe ritme uit de Balkan met wat soul, jazz en funk en je krijgt dit:

Oceanië

Reggae bestaat niet alleen in Jamaica, maar ook in Nieuw-Zeeland. Rastafari, de levensovertuiging uit Jamaica, was zeer populair onder de Maori, waardoor reggae zich ook aan deze kant van de wereld kon ontwikkelen. Nieuw-Zeelandse reggae bevat dan ook meer invloeden, zoals dub en jazz. Belangrijke groepen binnen dit downunder genre zijn Fat Freddy’s Drop, Trinity Roots en The Black Seeds.

Azië

Net als in Nieuw-Zeeland is soul- en jazzmuziek in Azië ook ontstaan door een samenvoeging van lokale volksmuziek en westerse invloeden. Zo is er bijvoorbeeld Japanse en Indiase jazz, maar ook Arabische hiphop en R&B. Vooral die laatste is noemenswaardig, omdat die ook weer een invloed heeft op de westerse muziek. Met het gebruik van Arabische orkesten en traditionele Arabische muziekstijlen, zoals het volkse Rai uit Algerije, is het een onderscheidende stijl binnen hiphop geworden.